rune og frida (2)

Då kona fekk kreft, gjekk Rune inn i ei boble – «kreft bobla»

I 2012 kom beskjeden; kona hans gjennom 19 år hadde fått brystkreft med spredning. 5 år har gått sidan den gong.
Rune Johansen tenkte mange vonde tankar om død, sorg og sakn. Han gret mykje. Kona på si side starta ein ryddesjau utan like, for å vera klar til å døy. Ein dag kom Rune over henne medan ho festa namnelappar bak bileta i stova.
- Då måtte eg stoppa henne, seier han.
 

Levde i kvar si verd

- Utan at eg var klar over det, hadde kona på eiga hand bestemt seg for å skjerme oss nærmaste frå sjukdommen, hennar vonde tankar og følelsar. Ho ville ikkje dytte denne sjukdommen og all uroa dette innebar på oss andre. Dette skulle ho fikse aleine, fortel Rune.

Eit opphald på Montebello lærte dei korleis dei kunne gi den andre innsikt i kvarandre sine tankar og opplevingar, og slik stå saman i sjukdommen. På den måten fekk han innsikt i Frida sine tankar og ho i hans. To bobler glei saman til ei boble, som Rune uttrykker det.

Dei greidde omsider å setje ord på tankane dei hadde bala med kvar for seg. Kreft blei  endeleg eit ope og fritt tema for alle i familien.

Til andre som får sjokkbeskjeden seier han:
- Det er umogleg å gi råd som passar for alle, for det finst berre ein av kvar av oss. Vi er alle ulike. Men ein generell ting kan eg seie: Som pårørande må du tillate deg å reagere nett slik du vil, men til slutt må du likevel sleppe ein eller annan inn i bobla di, for dette greier du ikkje åleine.

Rasjonalitet og håp fekk plass blant tankane kor det elles hadde vore mykje mørke. Og heilt til denne dag har heldigvis sjukdommen til kona blitt halden i sjakk med ulike behandlingar.
 

Kort tidshorisont

- Men me lever med ein kortare tidshorisont enn mange andre. Det gir ikkje same relevans i dag å planlegge at me skal bli gamle saman. Dermed setter vi meir fokus på å leve her og nå. Eg skulle ønskje at me kunne tenkje meir langsiktig, men det er vanskeleg med denne sjukdommen me har fått og som ikkje han lækjast.

Kvar tredje månad blir me minna på det. Då er det kontroll, og me får ein ny tidshorisont – nye 3 månadar. Fordi dei veit at dei ikkje har all verdas tid, prøver ektefellane å vera så mykje saman som mogleg. Planar og draumar blir gjennomførte raskare enn tidlegare, for det er ingen grunn til å venta.

Familielivet er også viktig. Ekteparet er nøye med å eta middag saman med yngsteguten som ennå bur heime. Dei to eldste sønene har dei jamleg kontakt med og dei blir regelmessig oppdaterte på mora sin tilstand.

Frida går til kontroll kvar tredje månad, og dette blir difor ein viktig rytme i livet. Rune merkar korleis desse kontrollane stressar kona, og fortel kor enormt nervepirrande det er for både henne og han å venta på prøvesvaret etterpå. Ektemannen skulle ønskt det var mogleg å få raskare svar på prøvane, slik det er nå må dei venta opptil to veker på svaret.

- Som pårørande må du tillate deg å reagere nett slik du vil, men til slutt må du likevel sleppe ein eller annan inn i bobla di, for dette greier du ikkje åleine.

Påvirkning på deg og familien. 

​Ønsker du å vite mer om vanlige reaksjoner og belastninger og finne tips og råd for hvordan familien kan håndtere situasjonen? Her kan du lese mer om dette.

Vil ikkje ha særbehandling

Frida jobbar ikkje lenger, men ho er etter måten i god fysisk form, og ektemannen og andre har fått streng beskjed om å ikkje behandle henne som sjuk.

- Ho elskar når gutane rotar og ho får rydda opp etter dei, påpeiker Rune.

På mange måtar har livet falle på plass i meir vante former igjen, registrerer Rune, men han vedgår han er veldig var for konas helsetilstand, i frykt for ei forverring.

Han jobbar som før, og det hender også han er ute og drikk øl med kompisar.
- Men det hender når eg betaler for ølet at eg tenkjer, desse pengane kunne heller Frida og eg brukt på noko kjekt i saman, erkjenner Rune.

Samstundes er han lukkeleg over at kona greier seg sjølv i kvardagen og oppmuntrar henne til å vere så aktiv som råd. Å stå på ski har i mange år vore ein kjær hobby for dei begge, men nå kan ikkje Frida drive med ski lenger, sidan kreftbehandlinga har gjort henne beinskjør. Då gir det heller ikkje Rune like stor glede lenger å pleia skihobbyen.
 

Viktig at ho kjenner seg elska

 - Kona har heldigvis ein stor vennegjeng, og ho er engasjert i kreftsaka. Det er viktig å ha noko å vere oppteken av. For når du fell ut av arbeidslivet, mistar du automatisk noko av det sosiale nettverket. Det er viktig for meg at kona ennå kjenner seg verdsett og elska, og at ho skjønar at ho betyr noko for mange, framheld han.

Rune har ofte ønska han kunne ta børa hennar på sine skuldrer. Han er fast bestemt på at han skal stå fjellstøtt ved sida hennar og passa godt på. Rune skildrar forholdet deira som intenst, dei er meir medvitne på den andre sine kjensler og er blitt meir kresne med kva dei brukar tida si på, fordi dei vil ha mest mogleg tid til kvarandre.

Kva som kan skje i framtida om ho blir sjukare, tenkjer han minst mogleg på, fordi det gjer for vondt. Men Rune er klar på at han vil be om hjelp, dersom han kjenner det blir for mykje å handtere åleine.

– Det er viktig for meg at kona ennå kjenner seg verdsett og elska, og at ho skjønar at ho betyr noko for mange.

Har du spørsmål angående kreft? 

​Her kan du finne informasjon.

Lever her og nå

- Men me tek ein dag om gongen og lever her og nå. Det som måtte skje framover, får me ta når det oppstår. Ved å tenkja slik kan me ha dagar der me nesten ikkje snakkar og tenkjer på kreft, og det er heller ikkje slik at me konstant er triste, forklarer han.

Sjølv har han ikkje trong til å snakka med så mange andre enn kona om korleis han har det inni seg. - Ein kan ikkje snakka med alle om dette. Eg ønskjer å skåna uinnvigde, fordi det er så sterkt, men eg har hatt gode djupe samtalar med ektefellar til andre kvinner med brystkreft.

I somme tilfelle får ikkje mann og kone til å snakka saman om sjukdommen i det heile tatt, då er det særs viktig for den pårørande å ha ein ventil utanfor, understrekar han.

Andre gonger blir det heller ikkje tid eller høve til dei gode samtalane med ektefellen fordi sjukdommen er så aggressiv.

Sjølv var ikkje Rune framand for at livet kan vera skjørt. Då han var 20 år mista han sin bestekompis i ei ulukke, og for rundt 15 år sidan fekk faren kreft.

- Såleis trong eg ikkje endå ei påminning for å bli eit reflektert menneske, for dette har eg bore med meg i mange år. Rune tykkjer det er godt å ha komme til ein stad der både han og kona har akseptert at kreftsjukdommen er til stades i livet deira, men han understrekar at dei aldri vil godkjenna han.        

Me prøver å ha realistiske håp. Berre ein av fire lever i fem år med denne sjukdommen. Frida er den eine, og til lenger ho held seg i live, aukar sjansane for at forskarane finn ein kur som verkar endå betre.
 

Eg har blitt sett

Rune er ikkje blant dei pårørande som har følt seg usynleg. - Tvert i mot er eg overraska over kor mykje merksemd eg har fått. Sjukepleiarar har klemt meg og eg har absolutt fått min del av støtta. Mitt inntrykk er at helsevesenet også har gjort ein god jobb for kona, men systema i helsevesenet kan bli betre.

Eg trur dessutan pasientrolla hadde blitt enklare dersom helsevesenet adopterte kunde-tilnærminga frå næringslivet. Det ligg ein annan verdi i omgrepet kunde enn i ordet pasient, påpeiker Rune.

– I somme tilfelle får ikkje mann og kone til å snakka saman om sjukdommen i det heile tatt, då er det særs viktig for den pårørande å ha ein ventil utanfor.

rune og frida (1)

Tips & råd


Artikler med tips og råd til pårørende i ulike livssituasjoner, samt selvhjelpsmetoder.

Gå til Tips & råd

Min historie


For 19 år sidan blei Andreas Wiese og Line Lindsetmo foreldre til Frida og det meste blei annleis.

Les mer

Finn hjelp der du bor


En landsdekkende karttjeneste hvor du kan finne hjelpetiltak for pårørende, samt regionale og nasjonale støttetiltak. 

Gå til karttjenesten
Epost
Chat
Telefon

TILBAKEMELDINGSSKJEMA

Fyller du ut skjemaet hjelper du oss
med utvikling av denne nettsiden!
norgeskart web

FINN HJELP OG FELLESSKAP DER DU BOR

I vår landsdekkende karttjeneste finner du
gode hjelpetiltak lokalt og nasjonalt.
Utvikling: Destino / CMS: Destinet